هتل افضل

کلمات شوشتری

شوشتری فارسی
غَرّابَه ظرف شیشه ای نگهداری عرقیجات
سیر بُقله سیر باقله (غذای شوشتری)
گَوَه منطقه باز
عَتابَه عتبه درگاه
گیلاس لیوان
زَنگُله زنگوله
دوو دوغ
گُلُپ لُپ
رَفَک طاقچه بالا دستی
سیلون شیره خرما

ضرب المثل

آدَم ،بِه ری گُشیدَه مِرَه ،نَه بِه دَر ِگُشیدَه

آدم به روی گشاده منزل کسی می رود نه به در گشاده

تبلیغات

در «مجموعه آسيابها و آبشارها» تعداد قابل توجهي آسياب وجود دارد و نمونه كامل و بزرگي از به كارگيري نيروي آب براي چرخاندن آسياب ها را مي توان در اين مجموعه مشاهده نمود.

«آس» به سنگ مدوري كه براي خرد كردن غلات بكار مي رود گفته مي شود و «آس آب» يا «آسياب»، آسي است كه نيروي چرخش خود را از آب تأمين مي كند. از ديرباز استفاده از آسياب در ايران رواج داشته است.

نمونه كامل و بزرگي از به كارگيري نيروي آب براي چرخاندن آسياب ها را مي توان در «مجموعه آسيابها و آبشارهاي شوشتر» مشاهده نمود.

همچنين گفتني است در شوشتر آسياب به «آسيو» (Asyo) و مجموعه آسيابها به، «آسيووا»(Asyova) موسوم اند.

در «مجموعه آسيابهاي شوشتر» آسياب ها از نوع «تنوره اي»(پره اي) و «شيبي»(چرخي) بوده است.

الف.آسياب شيبي:

در اين نوع آسياب، آب توسط كانال هايي به درون يك مجموعه كه داراي شيب بسيار تند است سرازير مي شود. در قسمت انتهايي شيب، پره هاي آسياب قرار دارند كه شدت جريان آب باعث چرخيدن آنها مي گردد.

در آسياب شيبي بخاطر بهره گيري از تسمه، جهت تبديل نيروي چرخشي افقي به عمودي، استهلاك بالاست و نسبت به آسياب نوع تنوره اي مقرون به صرفه نيست. به همين دليل از رونق افتاده است.(آسيابهاي شيبي حول محور افقي مي چرخيده اند)

ب.آسياب تنوره اي

«آسياب تنوره اي»، آسيابي است كه چرخاب آن با فشار نيروي آبي كه در تنوره يا چال انباشته مي شود مي چرخد. در اين نوع آسياب آب از كانال با ارتفاع زياد وارد استوانه اي عمودي مي شود و در انتهاي حفره يك دريچه به قطر 30 الي 40 سانتيمتر قرار دارد كه بعد از خارج شدن آب از حفره با فشار به پروانه هاي «جَوَن» برخورد كرده و باعث چرخيدن آسياب حول محور عمودي مي شود.

بخشهاي تشكيل دهنده آسياب تنوره اي:

1. «كانال سرآب»: وظيفه اين كانال انتقال آب از رودخانه يا كانال مادر به تنوره آسياب است. در اين كانال از مصالح مقاومي از جمله سنگ و ملات ساروج استفاده مي شود. در بخشهايي از «مجموعه آسيابها» كه يك «كانال سرآب»، آب مورد نياز چندين آسياب را تأمين مي كند، براي مواقع كم آبي توسط دريچه هاي تنظيم، فقط مسير يك آسياب باز نگهداشته مي شود. نيز در مواقع پرآبي، از آب زياد براي راه اندازي چندين آسياب استفاده مي شود. بهرحال در «مجموعه آسيابها» سعي شده از آبي كه در كانال سرآب قرار مي گيرد حداكثر استفاده برده شود.

2. «تنوره(Tanourah) يا برج آب»: آب «كانال سرآب» به اين محل مي ريزد كه به صورت استوانه اي عمودي و مدور شكل است. آب جمع شده درون تنوره از سوراخي به قطر 30 الي40 سانتيمتر كه در كف آن قرار دارد خارج مي شود.

3. «سنگهاي آسياب»: سنگهاي آسياب شامل دو بخش اند: سنگ آسياب زيرين و سنگ آسياب روئين. سنگ زيرين هميشه ثابت است و سنگ روئين توسط نيرويي كه «پَر» از طريق محور گردان به آن انتقال مي دهد مي چرخد.

4. «شافت فلزي يا بوزَن(Bozan)»: اين شافت رابط بين شافت چوبي، تسمه پروانه و سنگ روئين آسياب مي باشد. نيرو توسط اين محور گردان به سنگ آسياب انتقال داده مي شود. قطر اين شافت فلزي 3 الي4 سانتيمتر و طول آن 40 الي 50 سانتيمتر مي باشد.

5. «شافت چوبي يا مَغزيو(Maghzio)»: به عنوان ستون اصلي انتقال نيرو مي باشد كه شافت فلزي و پرها به آن متصل است.

6. «پروانه يا پَر(Paar)»: عامل تبديل انرژي پتانسيل آب به نيروي چرخشي، پَر يا پروانه آسياب مي باشد.

7. «شافت فلزي نوك تيز يا بلهيشر(Bahleshir)»: جهت اتصال بدنه اصلي شافت چوبي با سنرو انجام وظيفه مي نمايند.

8. «گلوله فلزي يا رُو(Roe)»: محلي است كه هميشه بلهيشر در آن قرار مي گيرد.

9. «سِنرُو(Senroe)»: جهت درگير كردن دو عدد سنگ انجام وظيفه مي كند.

10. «سنِر(Sener)»: «سنرو» در قالب بزرگتري به نام «سنِر» قرار دارد.

 

آسيابهاي موجود در مجموعه آسيابها و آبشارها

تعداد 32 آسياب در «مجموعه آسياب ها و آبشارها» موجود است كه برخي از آنها تخريب و تعدادي نيز مرمت شده اند. لازم به ذكر است، درحالي كه برخي از آسياب ها همنام هستند اما در محل هاي متفاوتي قرار دارند. نيز در برخي از ساختمان هاي آسياب ها بيش از يك آسياب قرار دارد.

آسيابهاي ضلع غربي مجموعه به شرح زير اند:

1.آسياب شربتي

2.آسياب باب صادق

3.آسياب محمدعلي محب

4.آسياب غلام سابيزا

5.آسياب محمدعلي حسين زاده

6.آسياب ابول بهمئي

7.آسياب غلام آقا رسول

8.آسياب سه شيون

9.آسياب سابيزا

10.آسياب خدابخش لوعلي

11.آسياب خدابخش و لوعلي

12.آسياب خان

13.آسياب سيد

14.دو آسياب متعلق به كارخانه برق

15.آسياب لوعلي كه به آسياب مسجد نيز معروف است. به اين دليل كه زير نمازخانه(چهارطاقي) قرار دارد. اين آسياب مرمت شده است و بناي آن داراي دو درگاه طاقي شكل است.

16.آسياب شربتي

17.آسياب عزيز حج گداعلي

18.آسياب حاج خدايي. اين آسياب مرمت شده و داراي درگاه طاقي شكل است. پوشش سقف اين آسياب گنبدي شكل است.

19.آسياب رمضان حج گداعلي

آسيابهاي ضلع شمالي مجموعه به شرح زير اند:

1.آسياب شيربرنجي. اين آسياب به رضاگلاب نيز موسوم است و داراي ورودي طاقي شكل و پوشش سقف گنبدي است. اين آسياب مرمت و بازسازي شده است.

2.آسياب شربتي

3.آسياب جواد زلفي

آسيابهاي ضلع شرقي مجموعه، هركدام داراي دو تنوره آسياب مي باشد و همگي داراي معماري يكسان(درگاههاي طاقي شكل و پوشش سقف گنبدي) هستند. اين آسيابها كه همه مرمت شده اند به شرح زير اند:

1. .آسياب آقایی و پنیری

2. آسياب مقدم و رضوان

3.آسياب صالحه و عبدال خان بختیاری

4.آسياب داراب خان افشار

5.آسياب راتق

در آسياب هاي مجموعه، دانه هاي غلات، ادويه جات، دانه هاي سريش و دانه هاي كنجد به منظور ارده كشي آسياب مي شده اند.



لطفا به این پست امتیاز بدهید
تعداد نمایش : 1461
امتیاز مثبت : 2
امتیاز منفی : 1

با تشکر ، امتیاز شما ثبت شد

متاسفانه امتیاز شما ثبت نشد ، لطفا دوباره امتحان کنید

امتیاز منفی
لطفا نظر بدهید

لطفا در مورد همین مطلب نظر بدهید. اگر می خواهید موضوعی دیگر را با ما در میان بگذارید ، از قسمت تماس با ما استفاده بکنید. با تشکر.

نظر شما با موفقیت دریافت شد

متسفانه پیام شما دریافت نشد. لطفا دوباره امتحان کنید

نظرات کاربران